Antarktika’nın en ikonik ve ürpertici doğa olaylarından biri olan Kanlı Şelale’nin gizemi çözüldü. Taylor Buzulu’nun beyazlığında aniden beliren kan kırmızısı akıntıların, buzulun kendi ağırlığı altında “fiziksel bir çöküş” yaşaması sonucu oluştuğu kanıtlandı.
OKSİTLENEREK YÜZEYE ÇIKIYOR
1911 yılında keşfedilen bu doğa olayında, suyun renginin neden kırmızı olduğu daha önce belirlenmişti: Buzulun derinliklerindeki antik, tuzlu ve demir zengini su, yüzeye çıkıp oksijenle temas ettiğinde oksitlenerek saniyeler içinde kırmızıya dönüyor. Ancak, bu dondurucu ortamda suyun nasıl sıvı kaldığı ve hangi mekanizmayla dışarı fışkırdığı bugüne kadar bir teori olarak kalmıştı.
VERİLER TESADÜFEN ORTAYA ÇIKTI
Antarctic Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu püskürmeleri neyin tetiklediğini somut verilerle ortaya koydu. 2018 yılında bölgeye yerleştirilen GPS takip cihazları, yüksek çözünürlüklü kameralar ve göl derinliğindeki sensörlerin tesadüfen aynı anda kayıtta olması, bilim insanlarına veriler sundu.
DEV BİR SÜNGERE BENZİYOR
Araştırmayı yürüten jeobilimci Peter T. Doran ve ekibi, süreci dev bir süngerin üzerine basmaya benzetiyor. Elde edilen verilere göre mekanizma farklı şekilde işliyor. Milyonlarca tonluk buz kütlesi, altındaki hapsolmuş tuzlu su üzerinde devasa bir basınç oluşturuyor.
Buzul yavaşça hareket ederken bu suyu iç çatlaklara doğru itiyor. Basınç dayanılmaz noktaya ulaştığında, su adeta bir atardamardan fışkırır gibi yüzeye çıkıyor. Su tahliye edildiğinde buzulu alttan destekleyen basınç aniden düşüyor. Bu durum, devasa buzul kütlesinin sarsılarak aşağı doğru çökmesine neden oluyor.
YÜKSEK TUZ NEDENİYLE SU DONMUYOR
Bölgedeki aşırı soğuğa rağmen akışın devam etmesi, suyun aşırı tuzlu olmasına bağlanıyor. Tuz, suyun donma noktasını ciddi oranda düşürerek buzulun içerisindeki “kanalların” her zaman açık kalmasını sağlıyor.
