Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’da devam eden çatışmaların küresel enerji arzı üzerinde yarattığı baskıyı hafifletmek adına düğmeye bastı. Ajans, 32 üye ülkeye, 2022 yılındaki Rusya-Ukrayna savaşı sonrası yapılan tahliyeden çok daha kapsamlı bir rezerv kullanımını tavsiye etti.
400 MİLYON VARİL PİYASAYA SÜRÜLECEK
Uluslararası Enerji Ajansı üye ülkeleri, 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek miktarda stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardı.
IEA Başkanı Fatih Birol konuya yönelik yaptığı açıklamada, petrol piyasalarında benzeri görülmemiş zorlukların yaşandığını belirtirken, petrol ve gaz piyasalarını yakından izlemeye devam edeceklerini belirtti.
Birol, “IEA’ya 32 üye ülkenin bugün oy birliğiyle, acil durum rezervlerindeki 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesine karar verildi. İran’daki çatışmaların küresel enerji piyasalarına önemli etkileri var. Petrol stoklarından satış ulusal koşulların şekillendireceği zaman aralığında yapılacak. Stoklardan yapılacak satışlara ilişkin şartları ulusal koşullar belirleyecek. Asya, doğal gaz için en çok ciddi olarak etkilenen bölge. Doğal gaz piyasasında Katar’ı ikame edecek seçenekler sınırlı” dedi.
IEA sekreterliği, bu kolektif eylemin nasıl uygulanacağına dair daha ayrıntılı bilgileri zamanı geldiğinde paylaşacak.
“ÇOK NET BİR MESAJ VERMELİYİZ”
Fransa Ekonomi Bakanı Roland Lescure, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, piyasalara güven verilmesi gerektiğini vurguladı. Lescure, “Çok net bir mesaj göndermemiz gerekiyor. Eğer Hürmüz Boğazı’nı trafiğe yeniden açamazsak, oradan gelecek petrolü dünyanın başka yerlerinden dolaşıma giren rezervlerle ikame edeceğiz” ifadelerini kullandı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA SEVKİYAT DURMA NOKTASINDA
Dünya petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, İran’dan gelen tehditler nedeniyle tanker trafiğine büyük ölçüde kapandı. G7 maliye bakanları da geçtiğimiz Pazartesi günü yaptıkları açıklamada, küresel ekonomiyi korumak adına ham petrol, benzin ve dizel stoklarını kullanmaya hazır olduklarını bildirmişti.
PETROL FİYATLARINDA SERT DALGALANMA
IEA’nın bu tarihi hamlesine ilişkin ilk haberlerin ardından piyasalarda sert hareketler gözlendi. Brent petrolün varil fiyatı, gün içinde 120 dolar sınırına kadar dayandıktan sonra, rezerv tahliyesi beklentisiyle birlikte bir miktar geriledi. Uzmanlar, IEA’nın bu nadir hamlesinin, Orta Doğu’daki savaşın küresel ekonomi için yarattığı şok dalgasının ciddiyetini ortaya koyduğunu belirtiyor.
STRATEJİK REZERVLER DEVREYE GİRİYOR
IEA programı kapsamında üye ülkeler, acil durumlarda kullanılmak üzere yaklaşık 1,2 milyar varillik stratejik rezerve sahip. Ajansın kurulduğu 1970’lerdeki Arap petrol krizinden bu yana bu mekanizma sadece beş kez kullanıldı. En son 2022’de Ukrayna’nın işgali sonrası 182 milyon varil piyasaya sürülmüştü.
G7 Desteği: G7 ülkeleri yaptıkları ortak açıklamada, stratejik rezervlerin kullanımı da dahil olmak üzere “proaktif önlemlerin uygulanmasını” ilkesel olarak desteklediklerini duyurdu.
Macron’un Diplomasi Trafiği: Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bugün G7 liderleriyle savaşın ekonomik sonuçlarını ve enerji krizini ele alacak bir zirve gerçekleştirecek.
JAPONYA DA STOKLARINI KULLANACAK
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, IEA’nın kolektif hamlesini beklemeden Japonya’nın kendi stratejik rezervlerini kullanıma açacağını duyurdu. Takaichi, NHK kanalında yaptığı açıklamada, tahliyenin 16 Mart itibarıyla başlayacağını belirterek, “Orta Doğu’daki savaşın etkileriyle mücadele etmek için bu adımı atmak zorundayız” dedi.
ALMANYA STRATEJİK PETROL REZERVLERİNİ KULLANIMA AÇIYOR
Küresel piyasalardaki belirsizliklere karşı harekete geçen Almanya, enerji piyasasında istikrarı sağlamak amacıyla stratejik petrol rezervlerinin bir kısmını kullanma kararı aldı.
Almanya hükümeti, küresel enerji piyasalarında devam eden dalgalanmalar ve arz güvenliği endişeleri üzerine stratejik bir hamle yaptı. Hükümetten yapılan açıklamada, piyasa dengesini korumak ve olası arz darboğazlarının önüne geçmek adına ulusal petrol rezervlerinin bir bölümünün kullanıma sunulacağı duyuruldu.
İNGİLTERE DE REZERVLERİNİ KULLANACAK
İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves, ham petrol fiyatlarındaki artışın frenlenmesi için yürütülen geniş çaplı uluslararası çabaların bir parçası olarak stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürmeye hazır olduklarını bildirdi.
Hazine Komitesi’nde milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Reeves, İngiltere’nin bu rezervleri kullanarak petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmaya ve arzın güçlü kalmasını sağlamaya hazır olduğunu “çok net bir şekilde” ifade ettiğini dile getirdi.,
YUNANİSTAN’DAN PETROL VE GIDADA TAVAN KAR MARJI UYGULAMASI
Yunanistan hükümeti, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası artan fiyatların etkisini sınırlamak amacıyla petrol ve gıda ürünlerinde tavan kar marjı uygulamasına geçeceğini açıkladı.
Başbakan Kiryakos Mitsotakis, Orta Doğu’daki gelişmelerin ülke ekonomisi üzerinde önemli etkileri olabileceğini belirterek petrol ve süpermarket ürünlerinde kar marjlarının sınırlandırılacağını duyurdu ve “ekonomik kargaşanın vurgunculuğa fırsat vermemesi gerektiğini” vurguladı.
Başbakan Yardımcısı Kostis Hatzidakis, gelişmelerin Avrupa Birliği ile birlikte değerlendirileceğini belirtirken, Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou petrol satışlarında 30 Haziran’a kadar toptan litre başına 5 sent, perakendede ise 12 sent kar marjı sınırı uygulanacağını açıkladı. Kalkınma Bakanı Takis Theodorikakos da düzenlemenin gıda ürünlerini de kapsayacağını ve kurallara uymayan şirketlere 5 milyon eu roya kadar para cezası verilebileceğini bildirdi.
